Samenleving |
51e
canonvenster van de Nijmeegse geschiedenis
Indisch in Nijmegen
door Humphrey de la Croix en Pieke Hooghoff
Colourful city: waar is blauw?
Het Nijmeegse Huis van de Geschiedenis heeft in 2011 aan IndischHistorisch.nl
gevraagd een bijdrage te leveren in het kader van de Nijmeegse 24 uur van
de geschiedenis (14 en 15 oktober). We hebben er voor gekozen de "onzichtbare"
Indische aanwezigheid in de stad beter zichtbaar te maken en hebben dat gedaan
in een tweegesprek. Het blauw van de zich colourful city noemende oudste stad
van Nederland, was ons te flets. Is er een donkerblauw Nijmegen? De kleur rood
kreeg al al aandacht vanwege de linkse signatuur van stadsbestuur en de lange
traditie van links activisme: de Socialistische Partij heeft er zijn wortels,
de kraakbeweging. Havana aan de Waal, Nijmegen rode stad. Recentelijk
heeft is er in het kader van het 51e venster van de canon van Nijmegen een expositie
geweest over de roze stad. Over de geschiedenis van homoseksualiteit
en homo's. Maar waar was de kleur van de Indo's, die eerste grote groep immigranten
na de oorlog? Waar is de geschiedenis van die blauwen?
Waarom blauw en andere kleuren
niet doorkomen
De geschiedschrijving van, voor en door de nieuwe migrantengroepen staat pas
in het begin van een te verwachten "ontketening". De kleur van Marokkanen,
Turken, Italianen, Grieken, Bosniërs en nog andere groepen moet nog flink
doorkomen. Verwonderlijk is eigenlijk dat de geschiedenis van Indo's, of algemener
Indische Nederlanders, wél deel uitmaakt van de regulier geschiedbeoefening.
De waarschijnlijke oorzaak dat Indo's niet duidelijk "doorkomen" heeft
er deels mee te maken dat zij in de bevolkingsadministratie gelabeld als "uit
voormalig Nederlands-Indië, niet geregistreerd staan als afzonderlijke
etnische groep. Daarnaast is de geschiedschrijving van de Indo's sterk in handen
van Randstedelijke beoefenaren.
Expositie 'Indisch in Nijmegen'
Als succesvol vervolg op de bijdrage voor de Nijmeegse 24 uur van de geschiedenis,
is er nu vanaf 13 januari de expositie Indisch in Nijmegen. Ook
wel het 51ste (gemiste) venster van de Canon van Nijmegen en te zien in het
Huis van de Geschiedenis in de Mariënburgkapel. In vier staande panelen
in de vorm van een huis wordt in woord en beeld een overzicht gegeven over die
die tamelijk onzichtbare Indische Nijmegenaren
zijn: een stille minderheid met een rijke historische achtergrond.

.jpg)
51e canon van de Nijmeegse geschiedenis: 'Indisch in
Nijmegen' (13 januari 2012 - 13 april 2012)
Bregje Jaspers heeft de expositie vormgegeven
De ruim 6500 Indische Nederlanders of Indo-Europeanen
vormen ongeveer 4% van de Nijmeegse bevolking. Samen met medeburgers die vanuit
alle windstreken zich hier hebben gevestigd, vormen zij de kleurrijke stad die
Nijmegen is geworden. Zij worden even genoemd in de Canon van Nijmegen, maar
over de Indische Nijmegenaren staat er slechts dat zij sinds de jaren vijftig
in grote aantallen in de stad waren komen wonen. Dieper op hun geschiedenis
ging de Canon niet in. Nu in het 51e venster gebeurt dat wel. Deze geschiedenis
valt in twee delen uiteen: de geschiedenis van de Indische Nijmegenaren van
vóór 1945 en die van erna. In de eerste periode gaat het om Indische
Nederlanders die zich na hun verblijf in Indië vaak als (rijke ) gepensioneerden
in de Waalstad vestigden. In Indië waren zij actief als leden van het KNIL
(Koninklijk Nederlands Indisch Leger), als ondernemer of in een ander beroep.
De tweede periode, die van na 1945, betreft die van een gedwongen ‘repatriëring’.
Doordat in de nieuwe staat Indonesië geen plaats meer was voor de Indische
Nederlanders, moesten zij verhuizen naar Nederland, een ‘vaderland’
waar ze vaak nog nooit geweest waren. Het is een periode die bij de meeste niet-Indische
Nijmegenaren onbekend is. Het gaat om een verborgen geschiedenis én om
veel verzwegen leed. Dit zwijgen wordt nu doorbroken met stukjes geschiedenis
over Indisch Nijmegen in woord en ook in beeld (veel foto’s uit privé-collecties
en een VD).
U leert dankzij het nieuwe venster de achtergrond kennen van het ‘Indisch
zwijgen’ en ook krijgt u meer zicht op de behoefte die er bij de Indische
Nijmegenaren bestaat om het verborgen leed van hun geschiedenis te tonen. En
dat Indisch niet alleen is wat het makkelijkst te herkennen is: de pasar malam,
de nasi goreng, bescheidenheid.
Graag vermelden wij dat Bregje Jaspers de expositie 'Indisch in Nijmegen' stijlvol
heeft vormgegeven.
Webreferenties
www.indischhistorisch.nl
(Pieke Hooghoff, Een Indisch-Nijmeegse buurt in een
nieuw stadsdeel)
www.indischhistorisch.nl
(Pieke Hooghoff, Tjalie Robinson, de Tjalie Robinsonstraat
en Nijmegen)
www.indischhistorisch.nl
(Humphrey de la Croix, Indische
oorlogsslachtoffers: korte geschiedenis van herdenken in Nijmegen)
Literatuur
Jan Brabers (red.), Nijmegen. Geschiedenis
van de oudste stad van Nijmegen. Negentiende en twintigste eeuw, 2005.
Pieke Hooghoff, Bandoeng aan de Waal,
Humphrey de la Croix, Inge Dümpel, Ton van Naerssen, Karen Portier, Gelders
blauw. Indisch leven in de provincie, Nijmegen 2007.