Week van de geschiedenis 2010: thema Land en water


Van Javazee naar Noordzee: van moederland naar vaderland

door Humphrey de la Croix

Van Indonesië naar Nederland, van Javazee naar Noordzee

Het thema Land en water is een typisch Nederlands onderwerp. Waar denk je dan meteen aan? Waarschijnlijk aan polders, dijken en molens. Nederland als het land dat op de zee is veroverd en behouden. Voor de Indische Nederlanders van vóór de oorlog was Nederland het verre en meestal ook onbekende vaderland. Koud en plat, zo anders dan het moederland Indië. Water en land waren wat er in de directe omgeving te zien waren: de sawah's, de rivier Brantas, de zee bij Soerabaja, Makassar of Menado.

De redactie van IndischHistorisch.nl heeft niet lang nagedacht hoe het thema land en water kon worden ingevuld. Iedere Indische familie die hier woont heeft een moment gehad waarop land en water vanzelf een lange tijd dominant aanwezig waren. De meeste Indo's zijn namelijk naar Nederland gekomen per boot. Zo ben ik zelf begin 1958 in Amsterdam aangekomen met de 'Groote Beer'. Familieleden en vrienden zijn gearriveerd met de 'Zuiderkruis' en de 'Johan van Oldenbarnevelt'. En mijn vader is nog bemanningslid geweest van de 'Willem Ruys', het vlaggeschip van de Koninklijke Rotterdamse Lloyd. In de jaren vijftig en zestig was trouwens een groot deel van bemanningen van Nederlandse koopvaardijschepen Indisch of Indonesisch.
Ja, land en water is zéker voor Indische Nederlanders een relevant thema of in ieder geval is dat zo geweest.

Voor deze Week van de geschiedenis 2010 hebben we gekozen voor een heldere invulling. We hebben een selectie gemaakt van foto's van de meest genoemde schepen waarop repatrianten naar Nederland zijn gekomen tussen 1945 en pakweg 1965. De afbeeldingen spreken voor zichzelf en eenieder zal er zijn eigen gedachten, herinneringen en gevoelens bij hebben. Wanneer u een mooi verhaal daarbij hebt en dat gepubliceerd wilt hebben, kunt u uw informatie altijd bij ons kwijt. Vooral nieuwe afbeeldingen zijn welkom: van uzelf en uw gezinsleden op de boot, het passagieren in Ataka of de aankomst in Nederland? We zijn er benieuwd naar!

Bootlijsten en passagierslijsten
De heer Herman van Oosten heeft jaren besteed aan het opstellen van boot- en passagierslijsten. U kunt zien vanaf waar, wanneer welk schip vertrok en wanneer en waar het aankwam. Eveneens zijn er lijsten met namen van passagiers opgemaakt.
Klik op de volgende link om lijsten te raadplegen van schepen die van 1945 t/m 1964 burgers en militairen van Nederlands Indië/Indonesië (inclusief Nieuw Guinea) naar Nederland hebben gerepatrieerd en geëvacueerd.
Klik op de volgende link om passagierslijsten 1945-1964 te raadplegen. Mogelijk vindt u uzelf, familieleden of bekenden.

De 'Groote Beer'

Bron foto: www.kustvaartforum.com

De Modjokerto

Bron foto: www.kustvaartforum.com

De Sibajak


Bron foto: http://members.chello.nl/jrbruin/Maritiem

De Willem Ruys

Bron foto: privécollectie A.L. de la Croix

De Willem Ruys (geschilderd: varend in Indonesische wateren)

Bron foto: privécollectie A.L. de la Croix

De Zuiderkruis


Bron foto: http://members.chello.nl/jrbruin/Maritiem/zuiderkruis.htm

De Johan van Oldenbarnevelt


Bron foto: http://www.ssmaritime.com

De Bantam

Bron foto: http://www.arendnet.com/krlpag3.htm

Webreferenties
Herman van Oosten: Boten- en passagierslijsten 1945-1964

Literatuur
Tjaal Aeckerlin, Rick Schoonenberg, Neffer Kambek: Indische Nederlanders in roerige tijden.
Amsterdam, 2005.
KIT Publishers.

Ik wilde eigenlijk niet gaan. De repatriëring van Indische Nederlanders 1946-1964.
Den Haag 1993.
Uitgever Stichting Tong Tong.

H.C. Wassenaar-Jellesma, Van Oost naar West. Relaas van de repatriëring van 1945 tot en met 1966.
's Gravenhage 1969.
Staatsdrukkerij