Amerindo's 2. Eddy en Alex van Halen: Indo's, geen Indorockers
Humphrey de la Croix
Indo's en muziek, een bijna onlosmakelijke combinatie.
De Amerindo's zijn daarop geen uitzondering en laten er zelfs twee wereldberoemde
muzikanten deel uitmaken van die groep. Eddie en Alex van Halen van de gelijknamige
rockband Van Halen, zijn "volbloed" Indo's. Hun verhaal is dat van
de American Dream: vanuit nagenoeg niets een succesvol leven opbouwen. En ook
nog eens op zijn "typisch" Amerikaans vol met romantiek, glamour en
dramatiek.
Indische achtergrond
Vader Jan van Halen was een Amsterdamse beroepsmuzikant (speelde saxofoon en
klarinet). In de jaren dertig van de vorige eeuw hadden hij en vele collega's
het niet altijd makkelijk. Ze grepen elke mogelijkheid om te spelen aan. Dat
varieerde van optredens in radio-orkesten, in circustenten of door het opluisteren
van politieke bijeenkomsten. Tijdens de Duitse bezetting werd hij opgepakt wegens
anti-Duitse gezindheid, geïnterneerd en tewerkgesteld in Duitsland. Daar
werd hij gedwongen door hem gehate propagandamuziek te spelen tot eer en glorie
van het Derde Rijk. Na de oorlog zocht hij zijn heil in Indonesië, dat
echter in toenemende mate een Nederland-vijandige plek werd. Voor Jan van Halen
was er ook geluk na al de moeilijke jaren. Hij kwam in Indonesië Eugenia
van Beers tegen, zijn latere vrouw en moeder van zijn zoons Eddie en Alex.
1)
Eugenia van Beers werd op 21 september
1914 geboren in Rankasbitoeng, district Lebak (West-Java). Een plaats die eigenlijk
alleen bekend staat als de plek waar Eduard Douwes Dekker (Multatuli) sinds
1856 zetelde. Door gebrek aan beschikbare bronnen is ons niet veel bekend over
Eugenia's familieachtergrond in Nederlands-Indië. Trouwfoto Jan van Halen en Eugenia van Beers
Bron foto: Halen.com
Weer naar Nederland (repatriëring)
Op 4 maart 1953 vertrokken Jan en Eugenia vanuit Djakarta aan boord van de bekende
repatriantenboot 'Sibajak' naar Nederland. Ze betrokken niet lang daarna in
Amsterdam een woning in de Michelangelostraat. Op 8 mei 1953 werd Alexander
Arthur (Alex) geboren. Broer Edward Lodewijk (Eddie) volgde op 26 januari 1955.
De muzikant Jan moest in die schrale jaren vijftig nog steeds overal waar het
maar kon spelen om zijn jonge gezin te onderhouden. Hij had ook succes toen
hij deel uitmaakte van het Ton Wijkamp Kwintet, dat in 1960 het prestigieuze
Loosdrecht Jazz Concours won.
Meer vastigheid kwam er toen Jan de kans kreeg in de Luchtmachtkapel te gaan
spelen. Deze was gehuisvest in de Luchtmacht Instructie en Militaire Opleidingen
School (LIMOS) in Nijmegen, waar iedere luchtmachtmilitair zijn basisopleiding
kreeg. Daartoe verhuisde het gezin vlak
na de geboorte van Eddie naar Nijmegen en betrok een eenvoudige, maar nieuwe
portiekflat in de Rozemarijnstraat in de wijk Jerusalem (Nijmegen Nieuw-West).
Volgens een niet bevestigde bron zouden de broers het pand waar ze hun vroeg
jeugd hadden doorgebracht, nog hebben bezocht toen ze in 1996 optraden (als
voorprogramma van
Bon Jovi) in het lokale Goffertpark.2)
Alex en Eddie als peutermuzikanten
Bron foto: Halen.com
Naar de Verenigde Staten
Aangestoken door enthousiaste familieleden en hun verhalen, besloten Jan van
Halen en vrouw Eugenia te emigreren naar de Verenigde Staten. De schrale omstandigheden
in Nederland, de grauwheid, regeltjes en het klimaat wilde het echtpaar graag
inwisselen voor dat van Californië. Slechts met 75 gulden aan contanten
gingen Eddie en Alex met hun ouders het avontuur tegemoet. Zoals velen die hen
waren voorgegaan ging de reis met de boot naar New York en van daaruit volgde
een treinreis van vier dagen richting de sunshine state Californië. Tijdens
de bootreis zouden de broertjes muziek hebben gespeeld voor hun medepassagiers.3)
Op weg naar Amerika: Jan van Halen en Eugenia van Beers met hun zonen Alex en
Edward (Eddie) in 1962
Bron foto: Halen.com
Als nieuwe Amerindo's in Californië Een eerste aanpassing in de Verenigde Staten is dat de naam van de
familie voortaan wordt geregistreerd als 'Van Halen' in plaats van op zijn Nederlands
'van Halen'. Het gezin kwam terecht in Pasadena, in de buurt van familieleden
die eerder waren geëmigreerd. Het gezin woonde in een eenvoudig huis in
de Las Lunas Street. Pasadena is een stad nabij Los Angeles met een aangenaam
klimaat; in de winter is de temperatuur altijd wel rond 20 graden. Familieleden
hebben de nieuwkomers wegwijs gemaakt en zijn financieel wat bijgesprongen.
Zoals veel andere immigranten was er in de beginperiode geen direct aansluitende
mooie baan, huis en uitgebreide kring van vrienden en kennissen. Hoewel een
muzikant was Jan van Halen bereid alle werk aan te pakken. Ook echtgenote en
moeder Eugenia had dezelfde instelling. Veel keus was er natuurlijk niet wanneer
je twee jonge zoons moet voeden en opvoeden. Zo werkte moeder Eugenia jarenlang
als schoonmaakster en afwasser in restaurants en hotels. Jan van Halen werkte
onder andere als afwasser in hetMethodist Hospital in Arcadia, niet ver van
woonplaats Pasadena en als conciërge in de Masonic Temple in Pasadena.
Daarnaast had hij zijn schnabbels door op te treden tijdens braderies, feestjes
en dergelijke.4)
Het gezin was echter hecht, positief en optimistisch. Met deze eigenschappen
is hun vestiging in de VS succesvol geworden. Het overlijden van zijn vader
in 1986 en hun moeder in 2005 zouden voor Eddie en Alex een flinke klap zijn
geweest. In 1988 zou de band het album OU182 hebben uitgebracht ter
ere van Jan van Halen ('This one's for you, Pa').
Het huis van het gezin Van Halen in de Las Lunas Street Pasadena
(Ca)
Bron foto: Halen.com
Er was thuis altijd muziek
Alex vertelt dat veel thuis om muziek draaide. De eerste herinneringen aan muziek
komen van het spelen van zijn vader; ook stond de radio voortdurend aan. In
de VS werd je daar toen al veel mee verwend. Toen vader Jan thuis in Nijmegen
repeteerde voor de Luchtmachtkapel, zouden zoons Alex en Eddie hem hebben "begeleid"
met de klanken van pannen en deksels die ze tegen elkaar sloegen, tegelijkertijd
marcherend door de woonkamer. Jan van Halen moet hier erg blij mee zijn geweest
gezien zijn ideaal dat zijn jongens ooit goede en beroemde musici zouden zijn.
Niet voor niets had hij Eddie als tweede naam die van Van Beethoven gegeven,
maar dan de Nederlandse versie: Lodewijk.5)
Muzikale vorming
Alex en Eddie volgden jarenlang klassieke pianolessen. Op de middelbare school
eind jaren zestig. begin jaren zeventig kwamen ze uiteraard in aanraking met
de pop- en rockmuziek. De Beatles en Rolling Stones waren al tien jaren bezig,
de flower power diende zich aan en er kwamen ontzettend veel nieuwe muzikanten
en ontwikkelingen in de muziek aan. Californië was naast Groot-Brittannië
de meest dynamische plek op aarde waar dat zich allemaal afspeelde. Inspiratie
was er genoeg: Jerry Garcia en Grateful Dead, The Mamas and the Papas, Joan
Baez, Jefferson Airplane, Beach Boys, the Doors, Buffalo Springfield, Jackson
Browne, Joni Mitchell, the Byrds, Fleetwood Mac.
De geboorte van de band
Het eerste bandje van de broers was The Broken Combs. Daarna werd het
nog serieuzer met hun nieuwe band Mammoth. Toen meldde zich David Lee
Roth die onder de indruk was geraakt van hun optredens. Roth trad toe als zanger
van de band die zich vanaf 1974 Van Halen Band, later gewoonweg van Halen, ging
noemen omdat er al een andere groep Mammoth bestond. Van Halen werd eind jaren
zeventig vooral bekend vanwege het flamboyante en vernieuwende gitaarspel van
Eddie. Met name ging het om de inmiddels als two hand tapping-gitaartechniek.
Daarbij wordt de gitaarhals met twee handen snel bespeeld. Niet minder spraakmakend
waren de optredens door het exuberante podiumgedrag van David Lee Roth. Rockmuzikanten
beschouwen Eddie van Halen als een groot gitarist die vernieuwingen heeft gebracht
op het gebied van gitaarversterking, -effecten en -ontwerp. Commercieel legde
het de band en Eddie in het bijzonder geen windeieren.6)
Succes voor Van Halen
begint in 1978
Net als vader Jan van Halen speelt de band zoveel
mogelijk en dat doen ze in café's, clubs en hotels. Het repertoir is
nog niet specifiek rock, vaak nog covers. Beetje bij beetje begint de band eigen
werk te spelen. Het talent blijft niet onopgemerkt en het jaar daarop biedt
het grote Warner Bros een platencontract aan. Dat begint met een
titelloos eerste album, met vooral hardrocknummers
erop. Het debuutalbum is een succes geworden en de band kreeg de platinaplaat
al na acht maanden. Bekend van het album is de hitsingle Running with the
devil, waarmee ze in Nederland zijn doorgebroken. Het nummer behaalde op
8 mei 1980 een achtste plaats in de top-40.
Ze hebben goede contacten met diskjockey Alfred Lagarde, die hun muziek regelmatig
draait op de radio in VARA's Betonuur. In hetzelfde jaar treedt de band op in
Amsterdam en Delft. Communiceren kunnen ze nog steeds in het Nederlands.7)
Alex Van Halen en de voltallige band rond 1978
Jaren tachtig De volgende twee albums (Van Halen II en Women and children first)
zijn net zo populair en Van Halen speelt nu optredens als hoofdact, o.a. in
Nederland in de Edenhal in Amsterdam in 1979. De band maakt indruk op het Pinkpopfestival
van 1980, al wil het niet meewerken aan een live-opname voor de KRO-televisie.
Overigens worden er toch stiekem opnamen gemaakt... Het album Fair warning uit
1981 scoort wat minder, maar het daaropvolgende Diver Down uit 1982, dat grotendeels
uit covers bestaat, doet het heel goed. Vader Jan van Halen heeft in dit
album indirect nog een ererol mogen vervullen met zijn klarinet in het nummer
Big Bad Bill (is Sweet William now).8)
Van Halen groeide in de jaren tachtig uit tot een hoofdact en is het de vraag
of de band de status van superband ooit heeft bereikt, ondanks de behaalde successen.
Buiten twijfel staan Eddie's buitengewone invloed op de rockmuziek en op andere
rockmuzikanten. Van Halen was live een grote publiekstrekker, die in de begintijd
als voorprogramma de hoofdact soms bijna in de schaduw stelde. Het beste laat
zich de status van de band illustreren met het voorbeeld van het optreden in
1996 in Nijmegen als voorprogramma van Bon Jovi. Deze laatste is ruim 25 jaar
een van de superrockbands in de wereld.
Alex van Halen, Jan van
Halen, Eugenia van Beers en Eddie van Halen begin jaren negentig
Bron foto: Halen.com
Eddie behaalde nog persoonlijke successen vanwege
zijn vernieuwende gitaarspel en ideeën voor gitaarontwerpen. Hij heeft
een gastoptreden bij Michael Jackson om zijn hit Beat it samen uit
te voeren. De collega's uit de rockscene waarderen hem onverminderd. Dit tot
irritatie van zanger David Lee Roth die moeite had met verminderde aandacht.
Er was niet alleen succes. Halverwege de jaren tachtig volgde een aantal dramatische
gebeurtenissen. In de band leidden de irritaties over David Lee Roth tot zijn
vertrek in 1985. Ondanks de vrees voor een terugval, deerde zijn vertrek het
succes en de ontwikkeling van Van Halen als band niet. Ingrijpender voor de
broers was in 1986 het overlijden van vader Jan van Halen. Hun inspirator en
bovenal goede en liefhebbende vader was er niet meer. Hoewel afkomstig uit een
geheel andere muzikale traditie, heeft hij geen moeite gehad met de keuzen van
zijn zoons. In welke mate het een hecht (Indisch?) gezin was, valt van buitenaf
niet te beoordelen, maar afgaande op terloopse uitingen van de beide broers
was het warm, geborgen en hecht nest waaruit ze kwamen.
De vervanger van Roth is Sammy Hagar en het album 5150 (1986) met hem als zanger
wordt een groot succes. De muziek is meer mainstream geworden: minder hardrock,
iets meer popsound. De volgende plaat die werd uitgebracht was OU812
(1988), die als een tribuut aan Jan van Halen kan worden gezien.
Jaren negentig tot heden Van Halen is dan veel minder te
horen en te zien in Europa. In Nederland is er nog wel een flink aantal trouwe
fans gebleven. Er zijn optredens zoals het eerder aangehaalde in 1996 als voorprogramma
van Bon Jovi in Nijmegen. Er zijn nog 'transnationalistische' sporen bij de
broers te vinden. Zij spreken nog steeds Nederlands, maar met een onvervalst
Yankee-accent. Zie hiervoor een interview met Eddie op
YouTube.
Persoonlijk is het leven van Eddie vanaf de jaren negentig turbulenter. Het
begon zo goed met de geboorte in 1991 van zijn zoon Wolfgang. Met deze naam
(Mozart) het voorbeeld van zijn vader volgend die hem naar Van Beethoven had
vernoemd. Wolfgang is nu bassist bij Van Halen. Maar Eddie kampte ook met een
alcoholverslaving. In 2001 kreeg hij kanker, waarvan hij in 2002 genas.
De band Van Halen treedt na 2004 niet meer gezamenlijk op, maar in 2007 maakt
ze bekend weer te gaan touren en dan met.....David Lee Roth als zanger. De in
totaal 37 optredens zijn allemaal succesvol. Voor 2011 heeft Van Halen aangekondigd
weer een tour te maken. De huidige bezetting: David Lee Roth, Alex, Eddie en
zijn zoon Wolfgang Van Halen.
Slot
Het verhaal van het gezin Van Halen is een voorbeeld
van succesvolle Amerindo's. Natuurlijk is het geen doorsneegeschiedenis, wél
een van tweedegeneratie migrantenkinderen die het gemaakt hebben. Vader Jan
en moeder Eugenia hebben de typische startproblemen gehad als het niet direct
hebben van een mooie baan, dito huis en sociaal succes. Het is een persoonlijk
verhaal van sappelen, doorzetten en uiteindelijk erin slagen een Amerikaans
burger te worden. Met elkaar vormden de Van Halens een hecht en warm gezin.
Een typisch Amerindogezin?!
kopie.jpg)
Meer vastigheid kwam er toen Jan de kans kreeg in de Luchtmachtkapel te gaan
spelen. Deze was gehuisvest in de Luchtmacht Instructie en Militaire Opleidingen
School (LIMOS) in Nijmegen, waar iedere luchtmachtmilitair zijn basisopleiding
kreeg. Daartoe verhuisde het gezin vlak
na de geboorte van Eddie naar Nijmegen en betrok een eenvoudige, maar nieuwe
portiekflat in de Rozemarijnstraat in de wijk Jerusalem (Nijmegen Nieuw-West).
Volgens een niet bevestigde bron zouden de broers het pand waar ze hun vroeg
jeugd hadden doorgebracht, nog hebben bezocht toen ze in 1996 optraden (als
voorprogramma 
van
Bon Jovi) in het lokale Goffertpark. 2)
