Deze rubriek Actueel bevat
verschillende onderwerpen voor, over en vanuit de Indische gemeenschap en
doelgroep. IndischHistorisch.nl is vooral een geschiedenissite, maar vindt
dat er ook af en toe over de eigen grenzen kan worden gekeken. Denk bijvoorbeeld
aan literair nieuws en onderwerpen die spelen in zowel de oude als nieuwe
media. Dus naast boeken, lezingen en presentaties hebben we ook aandacht
voor films, video, audio en internetontwikkelingen. Recensies
kunnen we voorlopig niet structureel met een regelmatige frequentie aanbieden,
wèl incidenteel wanneer het bijvoorbeeld sterk onze aandacht heeft.
Agenda
Datum: 7 maart 2010
Lezing: De Republikeinse Kampen in Nederlands-Indië
Tijdstip: 14.00 uur
Locatie: Museum Bronbeek, Velperweg 147, Arnhem
Mevrouw dr. M. van Delden spreekt tijdens
de lezing over de zogenoemde Republikeinse Kampen. Hier zijn door Indonesische
nationalisten, in de periode oktober 1945 tot mei 1947, Nederlandse burgers
ondergebracht.
Na de Japanse capitulatie in augustus 1945 werd de republiek Indonesië
uitgeroepen. Vooral de jeugd verzette zich fel tegen terugkeer van het koloniale
bestuur. Indonesische jongeren en politie haalden in de laatste maanden
van 1945 ongeveer 46.000 Nederlandse burgers, voornamelijk Indo-Europeanen,
van huis en brachten hen onder in kampen in de binnenlanden van Java en
Madura. Afhankelijk van hun evacuatie verbleven zij drie tot negentien maanden
in deze republikeinse kampen. De laatste evacuatie vond plaats op 30 mei
1947. Volgens de Indonesiërs ging het om beschermingskampen. De Nederlands-Indische
autoriteiten en de geïnterneerden zelf spraken over gijzeling.
Mevrouw van Delden heeft onderzocht of de Indonesiërs
de geïnterneerde Nederlanders inderdaad als gijzelaars hebben gebruikt
en wat het begrip ‘beschermingskampen’ in werkelijkheid heeft
betekend. Zij onderzocht ook hoe de Indonesiërs het klaarspeelden om
in die chaotische revolutietijd 46.000 Nederlandse burgers te interneren
en ze met behulp van een speciale organisatie te vacueren. In haar lezing
zal zij op deze onderwerpen ingaan.
Deze lezing wordt georganiseerd i.s.m. de Volksuniversiteit Arnhem.
Reserveren
Toegangsprijs: € 10,-
Inschrijving is noodzakelijk: telefoon 026-4422363 of www.volksuniversiteit.nl/arnhem
Datum: 21 maart 2010
Tijdstip: 11.00 tot 15.00 uur (zaal is open vanaf 10.00 uur)
Locatie: Reünie- en congrescentrum Kumpulan, Velperweg 147, Arnhem
De culturele themazondag staat dit keer in
het teken van de Bersiap: de gewelddadige en chaotische periode die ontstond
op Java en Sumatra, direct na de Japanse capitulatie op 15 augustus 1945.
Ongeveer 10.000 nationalistische jongeren (‘pemuda’s’)
onttrokken zich in deze periode aan ieder gezag. Onder het mom van revolutie
pleegden ze geweld tegen Nederlanders, Indo-Europeanen, de voormalige Japanse
bezetter, Britse soldaten en de eigen, in hun ogen feodale, bestuurders.
Ruim 3500 Nederlanders en Indo-Europeanen werden vermoord en naar schatting
16.000 mensen kwamen niet meer terug na een ontvoering. Aan Indonesische
zijde vielen tienduizenden doden, aan Japanse circa 1000 en aan Britse 660.
De Nederlandse regering was, door gebrekkige informatie, niet op de hoogte
van dit drama.
Programma
Wat waren de oorzaken van
de Bersiap en hoe verliep deze periode precies? En welke invloed had het
op de identiteitsvorming van de Indische Nederlanders? Tijdens de culturele
zondag zullen Herman Bussemaker, Remco Raben, Hans Vervoort en Hans van
den Akker op deze vragen ingaan.
Ook wordt getoond hoe kwetsbaar de
positie van de vrouwen in deze periode was. Daarnaast wordt specifieke aandacht
besteed aan de bevolking van Chinese afkomst. Waarom waren zij ook doelwit
van de gewelddadigheden? Bestaat er een Bersiap voor de Indische/Indonesische
Chinezen? Tot slot komt de materiële cultuur aan bod: de objecten en
voorwerpen die herinneren aan deze turbulente periode in museale collecties.
Er wordt uitgelegd hoe de Bersiap deel gaat uitmaken van de nieuwe vaste
tentoonstelling ‘Het verhaal van Indië’ in Museum Bronbeek.
Inschrijving
Voor deze themazondag moet u zich van
te voren inschrijven. Er is geen kaartverkoop ter plaatse.
U kunt een inschrijfformulier aanvragen
bij mevrouw N. Bosman. Telefoon: (026) 376 35 78 (op werkdagen tussen 09.00
en 14.00 uur, behalve op woensdag) of e-mail:
kumpulan_bronbeek_evenementen@yahoo.com
Een kaartje kost 22,50 euro. U
kunt zich inschrijven tot 15 maart. In totaal zijn 250 plaatsen beschikbaar.
Bij annulering is teruggave van het geld helaas niet mogelijk.
Websites
(Aanbevolen)
Nieuw is de website www.oorlogsliefdekind.nl
over de kinderen die door Nederlandse militairen in Indonesië zijn
verwekt tijdens de dekolonisatieperiode 1945-1949. Jarenlang een verzwegen
onderwerp en taboe. De site is gebaseerd op mondeling overgedragen verhalen
van betrokken personen, de Nederlandse vaders, de Indonesische moeders en
de inmiddels volwassen kinderen. Kreeg ook ruim aandacht in het NOS-Journaal.
(Aanbevolen) Op 23 mei 2009
is de nieuwe website www.voorouderlijkesporen.nl
officieel gelanceerd.
Het is een website van Stichting Pelita en is bedoeld ter ondersteuning
van het verrichten van Indisch familie-onderzoek. De site is interactief
en biedt ondersteuning bij het graven naar de familiegeschiedenis. Onderstaande
tekst staat bij wijze van welkomstwoord op de homepage:
"Treed in de voetsporen van je ouders of voorouders en volg hun spoor
terug naar Nederlands-Indië. De website Voorouderlijke Sporen wil het
verleden toegankelijker maken. In de rubriek Collectieve Sporen kun je de
algemene geschiedenis verkennen van de verschillende Indische migrantengroepen,
waaronder de Indo-Europeanen, Molukkers en Belanda totoks of Nederlanders.
De familiegeschiedenis komt aan bod in de rubriek Voorouderlijke Sporen.
Er is een stappenplan dat hulp biedt in het voorouderonderzoek. En in de
video clips vertelt een aantal personen over hun zoektocht. De website kan
gebruikt worden voor persoonlijke en educatieve doeleinden."
Boeken
Persbericht
Amsterdam, 5 oktober 2009
Vandaag verschijnt het boek ‘Linggadjati, brug naar de toekomst’
van Adrienne Zuiderweg en Frederik Erens, bij de gelijknamige tentoonstelling
in het Stadhuis Apeldoorn. De auteurs belichten in het boek de achtergronden
van het Akkoord van Linggadjati, gesloten in 1946 tussen Nederland en Indonesië
en de rol van Soetan Sjahrir, een van de grondleggers van het vrije Indonesië.
Het Akkoord bood een vreedzame oplossing, maar kreeg niet de steun van alle
Nederlanders en Indonesiërs.
In november 1946 werd in het Javaanse bergdorp Linggadjati een akkoord bereikt
tussen Nederland en de naar vrijheid strevende Republik Indonesia. De moeizame
onderhandelingen verliepen in een sfeer van wederzijds respect en vertrouwen.
Met name tussen de delegatieleiders Willem Schermerhorn en Soetan Sjahrir,
die voorstanders waren van een vreedzame oplossing van het Nederlands-Indonesische
conflict. Het akkoord was een uiterste handreiking naar de betrokken regeringen.
Maar de onderhandelaars bleken veel verder te zijn gegaan dan hun wantrouwige
achterban toeliet. Als gevolg daarvan werd het akkoord in geweld gesmoord.
Dit
boek plaatst het Akkoord van Linggadjati in de brede context van de groei
van Indonesië naar een onafhankelijke, vrije staat. Het belicht de
rol van de Indonesiërs en Nederlanders die hierbij waren betrokken.
Speciale aandacht is er voor Soetan Sjahrir, de Indonesische staatsman die
zijn leven lang heeft gestreden voor de vrijheid en zelfontplooiing van
de Indonesiërs. Hij wordt gezien als de founding father van de Indonesische
parlementaire democratie.
De auteurs willen met het boek een onbekende periode in de gemeenschappelijke geschiedenis van Nederland en Indonesië onder de aandacht brengen. Met de biografische schets van Soetan Sjahrir willen zij meer bekendheid geven aan deze grondlegger van het vrije Indonesië. Zijn historische rol is zowel in Indonesië als in Nederland onderbelicht gebleven in vergelijking met die van Soekarno of Mohammad Hatta. Het jaar 2009 staat in het teken van Sjahrirs honderdste geboortedag.
Linggarjatiproject
Het boek is onderdeel van het Linggarjatiproject dat de Stichting Indisch
Erfgoed uitvoert in opdracht van de Stichting Vrienden van Linggarjati.
Het project bestaat daarnaast uit een gelijknamige panelententoonstelling
en een dvd. De tentoonstelling staat van 6 t/m 23 oktober in Stadhuis Apeldoorn,
en zal daarna een vaste plaats krijgen in het museum van Linggarjati zelf.
Het project kwam tot stand met subsidie van Het Gebaar.
Boekgegevens: Linggadjati, brug naar de toekomst.
Soetan Sjahrir als een van de grondleggers van het vrije Indonesië,
door Frederik Erens en Adrienne Zuiderweg
ISBN 978 94 6022 048 7
Gebonden, 104 pagina’s, geïllustreerd met veel historische foto’s
Prijs: € 17,50, verkrijgbaar in de boekhandel, via internet of bij
de uitgever.
Beekhuis, H., Bussemaker, H.Th., Haas, P.M. de en Lutter, A.A, Geïllustreerde
atlas van de Bersiapkampen in Nederlands-Indië 1945-1947, Jaar
van uitgave: 2009. ISBN: 9789052944364.
Deze atlas geeft een inventaris van de kampen waar tijdens de Bersiapperiode
de Europeanen zijn ondergebracht. Doel was hun veiligheid te waarborgen
die in gevaar was gekomen door het machtsvacuüm na de Japanse capitulatie.
De Engelsen onder wie Indië viel, waren nog niet gearriveerd. De Nederlanders
waren nog niet zover dat hun gezag was hersteld.
De uitgave van deze atlas werd mogelijk gemaakt door een subsidie van Het
Gebaar aan de Vereniging
Kinderen uit de Japanse Bezetting en de Bersiap 1941-1949 (KJBB).
Ulbe Bosma, Terug uit de koloniën. Zestig
jaar postkoloniale migranten en hun organisaties, Amsterdam 2009. Uitgever
Bert Bakker. ISBN 978-90-351-3242-9. Bosma verrichtte 
dit
onderzoek voor het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis. Citaat
van de website: "Dit boek gaat over deze nieuwkomers – Indische
Nederlanders en Molukkers, Surinamers en Antillianen – en hun strijd
om een goede plaats in de Nederlandse samenleving. Via allerhande sociale,
politieke en religieuze organisaties probeerden zij zich in de Nederlandse
samenleving te verankeren."
Voor meer informatie zie de site van het IISG.
Het boek is het tweede deel en sluit aan op het eerder gerecenseerde boek
Ons Indisch Erfgoed van Lizzy
van Leeuwen.
Meer Indisch erfgoed: 
Florine
Koning, De Pasar Malam van Tong Tong, een Indische onderneming,
Den Haag 2009. Uitgever Tong Tong. ISBN 978–90-78847-06-9. Historica
en medewerkster van Tong Tong Fair Florine Koning schreef een fraai geïllustreerde
geschiedenis van de Pasar Malam Besar, nu de Tong Tong Fair. Dit grootste
"Euraziatische evenement ter wereld" wordt vooral geduid als een
culturele onderneming. Een mix van zakendoen, Indische culturerele manifestatie
en amusement die samen een (sub)cultuur van Indische Nederlanders in herinnering
houden en vernieuwen. Zie voor meer informatie de website
van Florine Koning en die van uitgeverij
Tong Tong.
Gert Oostindië, Postkoloniaal Nederland. Vijfenzestig jaar vergeten,
herdenken, verdringen, Amsterdam 2009. Uitgever Bert Bakker.
ISBN 9035134974. De uitgever: "Eerst waren er de koloniën, toen
de dekolonisatie en uittocht naar een roomwit moederland, nu zijn er ruim
een miljoen Nederlanders met Indische, Molukse, Surinaamse of Antilliaanse
wortels. Eerst was er een kille ontvangst, later waren er geslaagde integratie
en schoorvoetende acceptatie. Eerst was er het vergeten en verdringen van
de koloniale tijden, later de strijd om erkenning, beloond met gebaren,
monumenten, musea, herdenkingen, vieringen. Migranten uit de koloniën
hadden een streepje voor in het multiculturele Nederland: ‘Wij zijn
hier omdat jullie daar waren!’ Zo hielpen zij een nieuwe canon van
het koloniale verleden formuleren die soms verfrissend, soms voorspelbaar,
vaak schuldbewust, dikwijls inconsistent was.
Inmiddels staat de tijd niet stil. De postkoloniale gemeenschappen vervluchtigen,
sneller nog dan elders in Europa. Latere generaties ontlenen hun identiteit
minder aan het land van herkomst van hun voorouders, nemen afstand, worden
meer Nederlands. Zo wordt de postkoloniale geschiedenis afgesloten; debatten
over burgerschap en natie gaan alweer over anderen."
Dit boek is de voorlopige afsluiting van het onderzoeksproject ‘Bringing
history home: Postcolonial identity politics in the Netherlands’.
Dit vijfjarige onderzoeksproject, mogelijk gemaakt door NWO en KNAW, werd
uitgevoerd door drie KNAW-instituten: het Meertens Instituut, het
Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) en het Koninklijk
Instituut voor Taal, Land-, en Volkenkunde (KITLV).
De andere twee delen zijn Ons Indisch
Erfgoed van Lizzy van Leeuwen en Terug uit de koloniën.
Zestig jaar postkoloniale migranten en hun organisaties van Ulbe
Bosma.
Marieke Bloembergen, De geschiedenis van
de politie in Nederlands-Indië. Uit zorg en angst, Amsterdam 2009.
Uitgever Boom. ISBN: 9789085067078
Uit zorg en angst beschrijft de geschiedenis van de koloniale politie in
Nederlands-Indië tussen 1897 en 1942. Enkele kwesties staan daarbij
centraal, zoals de betekenis van de politie voor de koloniale staat en de
rol van het geweld dat zij gebruikte. Met als belangrijkste vraag: wat was
er koloniaal aan koloniale politie? De moderne koloniale politie in Nederlands-Indië
was het product van angst en zorg. De angst van de Europeanen voor de inheemse
wereld in beweging; de zorg voor het zedelijk welzijn van de plaatselijke
bevolking. De politie was niet alleen bedoeld voor controle en repressie,
maar ook voor een koloniaal beschavingsoffensief. In de besluitvorming over
het politieapparaat hadden Indonesiërs intussen geen deel. In de uitvoering
wel: aan het begin van de jaren dertig werd de koloniale politie voor 93
procent bemand door inheems personeel.
De
film Contractpensions Djangan Loepah, is nu op DVD uitgebracht.
Op de website van producent 
Deze film wordt door Pathé uitgebracht.
Op de